#SARSILMADANONCE

Afetlere karşı hazırlıklı olmak hayat kurtarır. Öncesi, anı, sonrası ve kentsel dönüşüm destekleri.

1. Levha Tektoniği ve Enerji Birikimi

Dünya’nın en dış katmanı olan taş küre (litosfer), tek bir parça değil, levha adı verilen devasa parçalardan oluşur. Bu levhalar, altlarındaki sıcak ve yarı akışkan manto tabakası üzerinde sürekli hareket halindedir. Sürtünme nedeniyle levhaların uç kısımları birbirine takılır ve muazzam bir gerilme enerjisi birikir.

2. Kırılma ve Fay Hattı Oluşumu

Biriken bu enerji, kayaların dayanma gücünü aştığı anda büyük bir kırılma meydana gelir. Yer kabuğundaki bu zayıf bölgelere veya çatlaklara fay hattı denir. Kırılma anında biriken enerji sismik dalgalar şeklinde boşalır.

3. Depremin Terimleri
  • Odak Noktası (Hiposantr): Yerin altında kırılmanın başladığı, enerjinin açığa çıktığı noktadır.
  • Merkez Üssü (Episantr): Odak noktasının tam üzerinde, yeryüzündeki en yakın noktadır. Sarsıntının en şiddetli hissedildiği yerdir.
4. Oluşum Nedenlerine Göre Deprem Türleri
  • Tektonik Depremler: En yaygın ve yıkıcı olanlardır; levha hareketleri sonucu oluşurlar.
  • Volkanik Depremler: Yanardağ patlamaları öncesi/sırasında meydana gelir.
  • Çöküntü Depremleri: Yer altındaki mağara/maden tavanlarının çökmesiyle oluşur, dar alanlıdır.

1. Ev ve Yaşam Alanı Güvenliği

Evinizdeki fiziksel riskleri azaltmak, "eşya devrilmelerini" önler.

  • Eşyaları Sabitleyin: Gardırop, kütüphane vb. ağır mobilyaları duvarlara çelik dübellerle sabitleyin.
  • Ağır Objelerin Yerini Değiştirin: Yatakların üzerine gelebilecek ağır tabloları kaldırın. Mutfak dolaplarına kilitli mandallar takın.
  • Tesisat Güvenliği: Gaz kaçağına karşı otomatik kesici vana sistemleri kurdurun. Su/elektrik şalterlerinin yerini öğrenin.
2. Deprem Çantası Hazırlığı (İlk 72 Saat)

Temel İhtiyaçlar
Su, konserve

Sağlık & Hijyen
İlaç, sabun, ilk yardım

Araç-Gereç
El feneri, radyo, düdük

Belgeler
Kimlik, tapu, sigorta
3. Aile Afet Planı ve Eğitim
  • Güvenli Alanları Belirleyin (Çök-Kapan-Tutun alanları).
  • Tahliye Planı oluşturun ve toplanma alanını e-Devlet'ten öğrenin.
  • Yılda en az iki kez tatbikat yapın.
Unutmayın (Bina Sağlamlığı): Yaşadığınız binanın yönetmeliğe uygunluğunu kontrol ettirmek ve Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) yaptırmak en temel adımdır.

Bina İçindeyseniz: ÇÖK - KAPAN - TUTUN

Dışarı çıkmaya çalışmayın. Birçok yaralanma kaçmaya çalışırken olur.

Yapılmaması Gerekenler
  • Merdivenlere Koşmayın: İlk hasar gören zayıf alanlardır.
  • Asansörü Kullanmayın: Elektrik kesilebilir, sıkışabilirsiniz.
  • Pencere/Balkonlardan Uzak Durun: Asla balkondan atlamayın.
  • Mutfak ve Banyolara Dikkat: Ağır eşya ve gaz sızıntısı riski yüksektir.
Açık Alandaysanız
  • Binalardan, duvar diplerinden ve camlardan uzaklaşın.
  • Enerji hatlarına (direk, trafo) dikkat edin.
  • Yamaç altlarından (toprak kayması riski) kaçının.
Araç İçindeyseniz

Trafiği engellemeden sağa çekip durun. Binalardan ve ağaçlardan uzak durun. Sarsıntı bitene kadar araçta kalın. (Tünel içi veya bina çökme riski olan dar sokaklar hariç).

Sarsıntı Durduğunda

Kendinizi kontrol edin. Gaz, su, elektrik vanalarını kapatın. Sakince tahliye olun ve artçı sarsıntılara karşı hazırlıklı olup hasarlı binalara girmeyin.

1. Bina İçinde İlk Dakikalar
  • Emniyet: Önce kendinizi, sonra çevrenizi kontrol edin.
  • Tesisatlar: Yangın riskine karşı gaz, su ve elektriği kapatın.
  • Ayakkabı: Cam kırıklarından korunmak için sağlam ayakkabı giyin.
  • Tahliye: Belirlenen yoldan hızlıca çıkın, asansör kullanmayın.
2. Bina Dışında
  • Hasarlı binalardan uzak durun.
  • e-Devlet'ten belirlenmiş toplanma alanına gidin.
  • Yolları acil yardım araçları için boş bırakın. Aracınızla trafiğe çıkmayın.
  • Sadece resmi makamları (AFAD, Valilik) dinleyin. Pilli radyo kullanın.
3. İletişim Kuralları
  • Telefonu Meşgul Etmeyin: Şebeke çökmesini önlemek için aramayın, SMS veya internet uygulamalarını kullanın.
  • Güvendeyim Butonu: Durumunuzu tek tıkla bildirin.
4. Artçı Sarsıntılar ve Enkaz
  • Yetkililer onay vermeden hasarlı binaya girmeyin.
  • Enkaz Altındaysanız: Panik yapmayın. Ses duyurmak için düdük çalın veya borulara ritmik vurun. Sürekli bağırarak enerjinizi tüketmeyin.
5. Sağlık ve Hijyen

Yetkililer onay verene kadar paketli su tüketin. Deprem çantanızdaki ilaçları ve gıdaları idareli kullanın.

Kentsel dönüşüm, afet riski altındaki yapıların yıkılıp modern standartlara uygun yeniden inşa edilmesidir. 2026 güncel düzenlemeleri ve destekleri:

1. Yeni Karar Mekanizması

Eskiden 2/3 çoğunluk aranırken, artık binada karar alabilmek için %50+1 (salt çoğunluk) yeterli kabul edilmektedir.

2. "Yarısı Bizden" Kampanyası (2026 Güncel)

31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli yapı ilan edilen tüm binalar faydalanabilir.

  • Hibe Desteği: Konut başına 875.000 TL karşılıksız.
  • Kredi Desteği: Konut başına 875.000 TL uygun faizli kredi.
  • Taşınma Desteği: Bir defaya mahsus 125.000 TL.
3. Kira Yardımları (2026 Miktarları)
Hak Sahibi İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya Diğer İller
Malikler (Aylık) 12.000 TL
(İBB / Emekli için 18.000 - 20.000 TL'ye kadar çıkabilir)		 10.000 TL
(Bazı illerde 7.000 - 8.500 TL)
Kiracılar (Tek Seferlik) 24.000 TL 20.000 TL
(Bazı illerde 14.000 - 17.000 TL)
4. Düşük Faizli Konut Kredisi

Dünya Bankası destekli kredi imkanı:

  • Vade: 180 aya kadar (15 yıl).
  • Faiz Oranı: Aylık %0,69.
  • Ödeme Kolaylığı: İlk 1 yıl (inşaat süresi) geri ödemesiz.
5. Vergi ve Harç Muafiyetleri
  • Tapu Harcı: Riskli yapı devrinde harç ödenmez.
  • KDV İndirimi: Belirli büyüklüğe kadar %1 KDV uygulanır.
  • Noter/Belediye: İmar harçları ve damga vergisi muafiyeti.